سل

T.B

مقدمه

بیماری سل (TB) یکی از قدیمی ترین بیماری های شناخته شده بشر می باشد . در طول تاریخ ، بیماری سل عامل مهلک ترین همه گیری ها در جهان بوده است . امروزه بیماری سل نزدیک به سه میلیون نفر را هر ساله به کام مرگ می برد .

اگر جهان از ابزارهای مبارزه با بیماری سل بهتر استفاده نکند این وضعیت بدتر از این هم خواهد شد .شیوع بیماری سل در کشورهای در حال توسعه در حال افزایش است . سل عمده ترین عارضه قابل انتقال در بیماران ایدزی است .بیماری سل در بین قشر فقیر شایع تر است و در واقع فقر و سل با هم همراهند .

اپیدمیولوژی

در اواسط دهه ی 1980 در کشورهای صنعتی ، تعداد بیماران مبتلا به سل جلب توجه کرد بدین صورت که تعداد آنها که در حال کاهش بود ، ثابت ماند و یا حتی شروع به افزایش کرد . این پدیده برای اولین بار در ایالات متحده مورد توجه قرار گرفت و سپس در بسیاری از کشورهای اروپائی نیز مشاهده شد .

در کشورهای در حال توسعه ی آفریقا و آسیا ، وضعیت سل در چند دهه ی گذشته کاملاً روشن بوده است . البته در کشورهای آفریقا ( که سیستمهای گزارشگر قابل اعتماد دارند) ، گسترش اخیر اپیدمی HIV با دو یا سه برابر شدن موارد سل در دوره ای ده ساله همراه بوده است .

تعریف بیماری سل

سل یک بیماری کشنده ناشی از عفونت میکروب مایکوباکتریوم توبرکلوزیس می باشد که اکثراً ریه ها را مبتلا می سازد که به آن اصطلاحاً سل ریوی می گویند .پس از ورود میکروب به ریه ، سلولهای سیستم ایمنی بدن علیه میکروب سل وارد نبرد می شوند ولی معمولاً توان از بین بردن تمام میکروبها را ندارند .

همچنین بیماری سل وارد نبرد می شوند ولی معمولاً توان از بین بردن تمام میکروبها را ندارند .همچنین بیماری سل می تواند به جز ریه ، ستون مهره ها ، غدد لنفاوی ، دستگاه عصبی و سایر قسمتهای بدن را درگیر نماید .
محل عادی بیماری ، ریه است ؛ ولی سایر اندامها نیز آلوده می شوند .

اگر درمان صحیح انجام شود ، تمام موارد قابل درمان خواهد بود ولی در صورت عدم درمان ، دوره ی مزمن تحلیل برنده ، پیش می آید و سرانجام در اغلب موارد منجر به مرگ می گردد .همچنین شایان ذکر است که اکثر عفونتهای سل بدون علامت هستند .

راههای انتقال بیماری سل

انتقال این بیماری از شخص مبتلا به سایر اشخاص همانند سرماخوردگی بوده و از طریق هوا و یا با تماس مکرر سرایت می کند . زمانی که شخص مسلول ریوی ، سرفه ، عطسه یا حتی صحبت می کند و یا اینکه خلط خود را بیرون می اندازد ، میکروبهای سل به صورت قطرات ریز از داخل ریه به بیمار خارج شده و ساعت ها در هوا معلق می مانند .
اعضای خانواده ، همکاران و دوستان فرد مسلول ، بیشترین افرادی هستند که در معرض خطر ابتلا به عفونت سل می باشند .

تا کنون یک سوم مردم جهان ، یعنی 9/1 میلیارد نفر به میکروب سل آلوده شده اند و هر ثانیه یک نفر به این تعداد اضافه می شود ؛ تنها 5 تا 10 درصد افرادی که به میکروب سل آلوده شده اند در آینده مبتلا به این بیماری می شوند . افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند ، بیشتر از سایر افراد آلوده ، به بیماری سل مبتلا می شوند . برای مثال افرادی که به ویروس عامل بیماری ایدز (HIV) آلوده هستند و دچار عفونت سل می شوند ، سی برابر بیشتر از افرادی که فقط آلوده به میکروب سل هستند ، به بیماری سل مبتلا می شوند.

عامل این بیماری از انسان به انسان و از راه هوا منتقل می گردد ؛ البته راههای انتقال دیگری هم وجود دارد که دارای اهمیت چندانی نمی باشند . هنگامی که میزبان حساس چند باسیل را با تنفس وارد بدن می کند ، آلودگی صورت می گیرد . تعداد باسیلهایی که به وسیله اکثر افراد آلوده دفع می شوند ، زیاد نیست . معمولاً در تماس بین افراد خانواده ، برای انتقال میکروب ماهها زمان لازم است . عفونی بودن ، به تعداد باکتریها در خلط ، وسعت بیماری ریوی و دفعات سرفه بستگی دارد .

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

علائم بیماری سل چیست ؟

- سرفه ی مداوم ، کاهش وزن ، درد قفسه سینه ، تب و عرق شبانه

- سرفه ها بیش از سه هفته طول کشیده و ممکن است همراه خلط خون آلود ، باشند .

راههای تشخیص بیماری

راه تشخیص ، از طریق علائم و تأیید آزمایش خلط سینه ( میکروب سل ، زیر میکروسکوپ قابل رؤیت است ) ، در سه نوبت ، می باشد .رادیو گرافی از ریه ها ( عکس سینه ) ، در مواردی که آزمایش خلط منفی است کاربرد دارد .

راههای تشخیص دیگر عبارتند از :

دیدن باسیل اسید فاست در زیر میکروسکوپ – کشت مایکو باکتریوم – تقویت اسید نوکلئیک – اقدامات رادیو گرافی – تست پوستی – تست حساسیت دارویی

درمان

#  افراد مبتلا به بیماری سل ابتدا بایستی با مصرف چهار داروی خوراکی که شامل :
کپسول ریفامپین ، قرص ایزونیازید ، قرص اتامبوتول و پیرازینامید می باشد ، به مدت دو ماه درمان شوند .

#  بعد از دو ماه ، آزمایش خلط انجام می دهند و چنانچه نتیجه منفی باشد با تجویز پزشک ، در چهار ماه بعدی ، درمان با تعداد داروی کمتری ادامه می یابد .

#  اگر چه درمان سل طولانی است ولی معمولاً احتیاج به بستری شدن در بیمارستان ندارد .

#  برای این که احتمال فراموش شدن مصرف دارو از بین برود مسئولین بهداشتی زمان مشخصی را در طول روز تعیین می کنند و بر مصرف و بلع دارو ، نظارت مستقیم دارند (سیستم DOTS ) . این طرح با توصیه سازمان بهداشت جهانی انجام می شود .

#  اگر داروها منظم مصرف نشوند یا خودسرانه قطع گردند میکروبها نسبت به دارو مقاوم شده ، سل مقاوم به دارو مقاوم شده ، سل مقاوم به درمان ایجاد خواهد شد .

پیشگیری

تاکنون بهترین راه پیشگیری از سل ، تشخیص سریع موارد عفونی و تجویز درمان تا زمان معالجه می باشد .

کلمات کليدي : NEJATGAR RESCUE BASE

© کپی رایت توسط : پـایگاه اینترنتی نجـاتگر :: آموزش امداد و نجات (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .

نوشته شده در تاریخ : 30 شهريور ماه ، 1386 (5513 مشاهده)